X
GO

Novalis College: een vrije school

Ontstaan Vrijescholen Nederland

De eerste Nederlandse vrije school startte in 1923 in Den Haag. Deze vrijescholen werken vanuit de antroposofie. Dat wil zeggen dat men zich bewust wil worden wat het ‘mens-zijn’ betekent. De antroposofie is ontwikkeld door de filosoof Rudolf Steiner (1861-19259, die ook heeft meegewerkt aan de oprichting van die eerste Nederlandse vrijeschool in 1923.

Het woordje “vrij” in de naam vrijeschool slaat niet op het vrij laten van het kind, maar: de pedagogische visie in vrijheid kunnen realiseren en ontlenen aan wat bij de kinderen aan vragen worden waargenomen. Centraal staat de persoonlijke ontwikkelingsweg van elk individueel kind.

In Nederland zijn momenteel bijna honderd vrije scholen, waarvan 17 voor voortgezet onderwijs. Zij zijn verenigd in de Vereniging van Vrije Scholen die de gezamenlijke belangen van de scholen behartigt. De Landelijke Schoolbegeleidingsdienst geeft ondersteuning; samen met Vrijeschool Pabo te Leiden verzorgen zij ook opleidingen/cursussen en begeleiding van leraren aan vrije scholen. Zie verder op onze website voor nadere informatie over deze organisaties. Gezamenlijk maken al deze scholen en instituten deel uit van de wereldwijde vrije schoolbeweging.

Ontwikkelingen

In de laatste vijftien jaar hebben in het onderwijs in Nederland ingrijpende veranderingen plaatsgevonden. Het toezicht op het onderwijs is verscherpt en er zijn door de overheid veel wijzigingen in het onderwijs afgedwongen. Daarmee is ook een deel van de vrijheid om het onderwijs naar eigen inzichten vorm te geven verloren gegaan. Dat heeft de vrije scholen - met een eigen internationaal curriculum en een eigen pedagogische-didactische achtergrond - voor een aantal belangrijke keuzes gezet met betrekking tot de inrichting van ons onderwijs. Wij hebben tot nu toe ingezet op een maximaal behoud van de mogelijkheden om de leerlingen ontwikkelingsgericht onderwijs aan te bieden en om de landelijke vereisten met betrekking tot onder andere de examentrajecten daarin een plaats te geven. We hebben wel onze leertrajecten moeten inkorten (geen “13e klas” meer) en een grotere invloed van de examenvoorbereiding op het onderwijsprogramma moeten accepteren. Het is ons uitgangspunt, dat ook bij toekomstige veranderingen in de onderwijsregelgeving, de brede ontwikkelingsmogelijkheden van de leerlingen centraal blijven staan en we inhoudelijk, sociaal en praktisch waarde(n)vol onderwijs zullen blijven bieden.

Vrije schoolbeweging

In Nederland werken de vrijescholen samen in de Vereniging van Vrijescholen.

Ontstaan Novalis College Eindhoven

In 1972 werd in Eindhoven begonnen met vrijeschoolonderwijs. Vanaf 2000 is de afdeling voor voortgezet ondewijs losgekoppeld van de basisschool. De school voor voortgezet onderwijs kreeg de naam Novalis College, de basisschool behield de oorspronkelijke naam Vrije School Brabant. Vanaf 1 augustus 2000 is de school een scholengemeenschap voor vmbo-t, havo en vwo; de school neemt examens af, naast de elementen van het vrijeschoolonderwijs die in een eindgeschrift worden opgenomen.

Novalis, pseudoniem van Friedrich von Hardenberg (1772-1801) was naast denker en schrijver ook jurist en mijnbouwkundige. Hij schreef niet alleen over hoe hij de wereld zag, maar ook over hoe deze zou moeten worden. Als zijn missie zag hij de ontwikkeling van de aarde en de mens: “zur Bildung der Erde sind wir berufen”.

In zijn korte leven heeft Friedrich von Hardenberg veel van de mensen, hun oorsprong, hun ideeën en de aarde, de wetenschap, de techniek, de poëzie en de verschillende andere kunsten leren kennen. Midden in zijn leven heeft hij ervoor gekozen om onder de naam Novalis zijn gedichten en boeken te publiceren. Novalis betekent “hij die nieuw land klaarmaakt”, zoals de zaaier het land klaarmaakt om te zaaien. Het nieuwe een kans geven, dat was voor de school de reden om voor deze naam te kiezen.

Zoals Novalis nieuw land wil klaarmaken, zo geven wij in het Novalis College de leerlingen de kans om nieuwe zaken te ontdekken, zelfstandig te leren waarnemen en oordelen, goede doelen na te streven. Wij willen dat de leerlingen de buitenwereld concreet leren kennen, zichzelf ontdekken en kiemen voor de toekomst leggen.

Uitgangspunten van het Novalis College

  • Goed examengericht onderwijs
  • Basisgedachte: ontwikkelingsstof passend bij de leeftijdsfase van de leerling. De ordening en het aanbod van de ontwikkelingsstof wordt ontleend aan de ontwikkelingspsychologie van de leerling en de klas.
  • Cognitieve, kunstzinnige en sociale vorming zijn gelijkwaardige elementen in het onderwijs. Daardoor kunnen leerlingen zich evenwichtig ontplooien op het gebied van denken, beleven en doen.
  • Veilige sfeer: “als leerling kun je jezelf zijn” is een veel gehoorde uitspraak van oud-leerlingen.
  • Leerlingen stimuleren bij te dragen aan een menselijke samenleving en aan de gezondheid van de aarde.
  • Een enthousiast lerarencollege, betrokken bij de ontwikkeling van de leerlingen.
  • Drieweeks hoofdonderwijs, iedere eerste twee lesuren van de schooldag met thema’s als sterrenkunde, ontdekkingsreizen, cartografie, Middeleeuwen, poëtica, het Parcival-epos, enz.
  • Seizoensgebonden jaarfeesten brengen extra kleur en ritme in het schooljaar.
  • Toneel, beeldend vormen, euritmie (bewegingskunst op muziek of woord), muziek en koorzang voor  leerlingen. Pas in de tweede fase kiest iedere leerling een specialisatie.
  • Meerdere stages van een of meerdere weken (winkelstage in het klas 9, maatschappelijke- en sociale stage in klas 10, industriële stage in klas 11).
  • Niet alleen een vmbo-t, havo of vwo diploma, maar ook een eindgetuigschrift van de vrijeschool met een beschrijving van kennis, kwaliteiten en vaardigheden.
  • Grote participatie van ouders. Ouders krijgen de mogelijkheid om  actief mee te denken en mee te doen.
  • Portfolio’s van een aantal vakken.
  • Presentaties in een aantal jaren, waaronder de presentatie van het profiel werkstuk in klas 12.
  • Lessen ‘leren leren’ en planningsvaardigheden alsook sociale vaardigheden in klas 7 en klas 8.
  • Loopbaanbegeleiding vanaf klas 9.